Guryo Qurux Badan oo Kiro iyo iib ah - Burco

Faah-faahin dheeraad ah? Fadlan, akhriso Su'aalaha iyo Jawaabaha hoos ku qoran.
Fadlan, isku day in Su'aalaha iyo Jawaabaha intooda badan ama inta ku khuseysa oo dhan aad akhrisato waayo odhaah kastaa waa lagama maarmaan oo su'aal ama su'aalo muhiim ah ayey, si toos ah ama si dadban, uga jawaabeysaa. Runtii, su'aalaha ay dadku na soo weydiiyaan badankooda (iyo jawaabo kaleba) halkan ayaa si hawl yar looga heli karaa!

Su'aalo iyo Jawaabo

S1) Kiradu waa immisa? Guriga maa immisa? Kiradu waa meeqa? Ijaarka bishii waa immisa dollar? Guriga maxaa lagu kireynayaa?
J1) Waxay ku xidhan tahay:
i) Guriga aad rabto inta uu le'eg yahay sida 2 qol, 4 qol, 5 qol iwm,
ii) Dadka guriga gelaaya (sida qurbo-joog, cid kale iwm) iyo toradooda tusaale xaas weyn/badan oo carruur leh, xaas yar oo aan carruur wadan, qof keli ah/soolane iwm iyo
iii) Muddoda aad guriga ku jirayso sida 1 bil, 3 bilood, 6 bilood, sannad iyo ka badan.

Sidaas darteed, kirada guryaha sidan hoos ku xusan ayaa loo qorsheeyey:
1) Si kharashka looga dhimo dadka qurbo-joogga ah ee guriga doonaya, qofkii keli/soolane ah, dhalinyarada, xaas yar iwm waxaa laga kiraynayaa guri 2 qol ama 4 qol ah oo si heer sare ah loo goglay, loona diyaariyey. Gurigani biyo socda iyo ileysba wuu leeyahay oo ileys ama koronto iyo biyuhuna way ku jiraan. Taangi biyood oo biyaha booyadda lagu shubtana wuu leeyahay.
Guriga 2da qol ah kiradiisu waxay ka bilaabmeysaa $50 bishiiba (gogol la'aan) ama $150 bishiiba (goglan).
Guriga 4ta qol ahna kiradiisu waxay ka bilaabmeysaa $100 bishiiba (gogol la'aan) ama $300 bishiiba (goglan).

Haddii kirada iyo biilasha laga heshiiyo, qof guriga hagaajiya eg dhar maydhis, sariiro gogol, guri nadiifin iwm ayaa dadka gurigan kireysta loo qaybin karaa! Cunto karinise kuma jirto.
Hase yeeshee, kirada la bixiyo iyo sida loo bixiyo ayey ku xidhan tahay!
Qofkii waayeel ah ee keligii guriga kireysanaya, xaasaska yar-yar ama reerkii aan carruur wadan wax rahmaad, deebaaji (deposit) ama hore-u-marin (advanced payment) ah oo laga rabaana ma jirto.

2) Sidoo kale, reeraha waaweyn, xaasaska carruurta wata iwm waxaa u diyaar ah fillo/fiilo (villa) idil oo iska dhan. Debed, gudo, daarad, meeshii baabuurka iwm oo aan cid kale kula wehelin!
Gurigani biyo 24ka saac socda iyo ileysba wuu leeyahay. Koronto ama ileys iyo biyuhuba gurigan way ku jiraan. Kiraduna waxay ka bilaabmeysaa $150 bishiiba (gogol la'aan) ama $450 bishiiba (goglan).
Reerkii xaas weyn ah ama carruur wata shaqaale guri kuma jiro kiradooda waayo cid kale soo dhex geli meyso, gurigana kuma wehelineyso! Sidaas darteed, iyagaa guri hagaajintoodaa sida guri gogol, dhar maydhis, sariiro gogol, guri nadiifin, cunto karin iwm ka mas'uul ah!

Haddii aan dad waayeel ah ama mas'uul loo arag, laga yaabaa in lacag deebaaji ah (deposit), raxmaad iyo hore-u-marin (advanced rent) la weydiiyo xaasaska carruur badan ama dhallinyaro yaryar wata!
Hase yeeshee, lacagtoodan rahmaadda, deebajiga ama hore-u-marinta ah oo idil inta aan reerku guriga ka bixin ka hor ayaa loo wada celinayaa - haddii aanay wax jejebin/burburin ama khasaare/dhaawac kale guriga/gogosha iwm soo gaadhsiinin ama kiro iyo deyn kalena aan lagu laheyn.

3) Muddo dheer oo 3 bilood ka badan dadkii guriga ku jiraya qiime dhiman (discount) oo xagga kirada ah ayaa loogu deeqi karaa! Qorshahan oo loogu talogalay qurbo-joogga oo keliya waa sida shaxdan hoose ku xusan: Habka iyo shaxda kirada waa la beddeley kaddib markii dadka BADANKOODU fahmi waayeen ama ku wareereen!!! Markaas, fadlan, e-mailkan jamsah@supanet.com la soo xidhiidh inta aanad dhoofin!

	1-3 bilood	3-6 bilood	6-12 bilood	Sannad iyo ka badan		1-3 bilood	3-6 bilood	6-12 bilood	Sannad iyo ka badan
Guri yar oo 2 qol ah (gogol la'aan)	$50 bishiiba	$50 bishiiba	$50 bishiiba	$50 bishiiba	Guri yar oo 2 qol ah (goglan)	$150 bishiiba	$150 bishiiba	$150 bishiiba	$150 bishiiba
Guri dhexe oo 4 maqsin ah (gogol la'aan)	$100 bishiiba	$100 bishiiba	$100 bishiiba	$100 bishiiba	Guri Dhexe oo 4 maqsin ah (goglan)	$300 bishiiba	$300 bishiiba	$300 bishiiba	$300 bishiiba
Guri weyn/Fillo oo 5 qol ah (gogol la'aan)	$150 bishiiba	$150 bishiiba	$150 bishiiba	$150 bishiiba	Guri weyn/Fillo oo 5 qol ah (goglan)/td>	$450 bishiiba	$450 bishiiba	$450 bishiiba	$450 bishiiba

--- Taas oo macnaheedu yahay ---
1a) Guriga yar ee 2da qol ah (gogol la'aan): 1-3 bilood = $50 bishiiba, 3-6 bilood = $50 bishiiba, 6-12 bilood = $50 bishiiba, Sannad ka badan = $50 bishiiba.
1b) Guriga yar ee 2da qol ah (goglan): 1-3 bilood = $150 bishiiba, 3-6 bilood = $150 bishiiba, 6-12 bilood = $150 bishiiba, Sannad ka badan = $150 bishiiba.

2a) Guriga dhexe ee 4ta maqsin ah (gogol la'aan): 1-3 bilood = $100 bishiiba, 3-6 bilood = $100 bishiiba, 6-12 bilood = $100 bishiiba, Sannad ka badan = $100 bishiiba.
2b) Guriga dhexe ee 4ta maqsin ah (goglan): 1-3 bilood = $300 bishiiba, 3-6 bilood = $300 bishiiba, 6-12 bilood = $300 bishiiba, Sannad ka badan = $300 bishiiba.

3a) Guriga weyn (Fillo) (gogol la'aan): 1-3 bilood = $150 bishiiba, 3-6 bilood = $150 bishiiba, 6-12 bilood = $150 bishiiba, Sannad ka badan - weligeed = $150 bishiiba.
3b) Guriga weyn (Fillo) (goglan): 1-3 bilood = $450 bishiiba, 3-6 bilood = $450 bishiiba, 6-12 bilood = $450 bishiiba, Sannad ka badan - weligeed = $450 bishiiba.

--- Ama haddii shaxda la sii fududeeyo, sharraxaaddana la sii balballaadhiyo ---

i) Guryaha oo gogol la'aan ah:

	1-3 bilood	3-6 bilood	6-12 bilood	Sannad iyo ka badan
Guri yar oo 2 qol ah (gogol la'aan)	$50 bishiiba	$50 bishiiba	$50 bishiiba	$50 bishiiba
Guri dhexe oo 4 maqsin ah (gogol la'aan)	$100 bishiiba	$100 bishiiba	$100 bishiiba	$100 bishiiba
Guri weyn/Fillo oo 5 qol ah (gogol la'aan)	$150 bishiiba	$150 bishiiba	$150 bishiiba	$150 bishiiba

1a) Guriga yar ee 2da qol ah (gogol la'aan):
1-3 bilood = $50 bishiiba,
3-6 bilood = $50 bishiiba,
6-12 bilood = $50 bishiiba,
Sannad ka badan = $50 bishiiba.

2a) Guriga dhexe ee 4ta maqsin ah (gogol la'aan):
1-3 bilood = $100 bishiiba,
3-6 bilood = $100 bishiiba,
6-12 bilood = $100 bishiiba,
Sannad ka badan = $100 bishiiba.

3a) Guriga weyn (Fillo) ee 5ta maqsin ah (gogol la'aan):
1-3 bilood = $150 bishiiba,
3-6 bilood = $150 bishiiba,
6-12 bilood = $150 bishiiba,
Sannad ka badan - weligeed = $150 bishiiba.

ii) Guryaha oo goglan:

	1-3 bilood	3-6 bilood	6-12 bilood	Sannad iyo ka badan
Guri yar oo 2 qol ah (goglan)	$150 bishiiba	$150 bishiiba	$150 bishiiba	$150 bishiiba
Guri Dhexe oo 4 maqsin ah (goglan)	$300 bishiiba	$300 bishiiba	$300 bishiiba	$300 bishiiba
Guri weyn/Fillo oo 5 qol ah (goglan	$450 bishiiba	$450 bishiiba	$450 bishiiba	$450 bishiiba

1b) Guriga yar ee 2da qol ah (goglan):
1-3 bilood = $150 bishiiba,
3-6 bilood = $150 bishiiba,
6-12 bilood = $150 bishiiba,
Sannad ka badan = $150 bishiiba.

2b) Guriga dhexe ee 4ta maqsin ah (goglan):
1-3 bilood = $300 bishiiba,
3-6 bilood = $300 bishiiba,
6-12 bilood = $300 bishiiba,
Sannad ka badan = $300 bishiiba.

3b) Guriga weyn (Fillo) ee 5ta maqsin ah (goglan):
1-3 bilood = $450 bishiiba,
3-6 bilood = $450 bishiiba,
6-12 bilood = $450 bishiiba,
Sannad ka badan - weligeed = $450 bishiiba.

iii) Jadwalka Guryaha ee Kirada:

Guri Yar oo 2 qol ah	Guri Dhexe oo 4 maqsin ah	Guri Weyn/Villa 5 qol ah
Kireysan	Kireysan	Kireysan (goglan) ilaa July 2010

Fadlan, Ogow: Guryahani si habboon ayey u habeysan yihiin ama u goglan yihiin, loona diyaariyey waxaana loogu talo galay dadka dalxiiska ah ee debedaha ka imanaaya! Guryaha gogol iyo gogol la'aan labadaba, imminka, waa lagu kireynayaa kaddib markii dad badani sidan soo codsadeen! Markaas, fadlan, shaxda iyo sharraxaadda sare si fiican u akhriso si aad u doorato guriga aad dooneyso ama kugu habboon.
Taas oo ah, reerkii guri goglan doonaaya Guriga Dhexe ee 4ta ama 2da maqsin ah ayaa ku habboon. Reerkii guri gogol la'aan ah doonaayana Guriga Yar/Guriga Dhexe iyo Guriga Weyn ayey kala dooran karaan - gogol la'aan ah.
Sidoo kale, reerkii Guriga Weyn gogol ku raba si wacan ayaa looga gogli karaa.
Ta kale, kiradan jaban ee kor ku qorani waa dadka qurbo-joogga ah ee weliba mas'uulka ah oo keliya! Guryahan oo kale 150% - 300% ama xitaa 350% - 400% ka badan ayaa lagu kireeyaa!!!
Si kale haddii loo yidhaahdo, x1.5 - x3, x3.5 - x4 (afar laab) ama $300 (guryaha yaryar, ugu yaraan) - $450, $500, $600, $650, $700, $750, $800 - $1,000 (iyo weliba ka sii badnaan ) ayaa guryo 2, 3 ama 4 maqsin oo keliya ah lagu kireeyaa!!!
Dadka kale waxaa wax lagaga kireynayaa qiimaha ay guryuhu Burco ka joogaan (iyadoon waxba lagu darin, wax laga dhimo mooyaane). Hase yeeshee, qiimaha kiradu wuu is yara beddeli karaa marka dillaal ama dillaalliin ay meesha soo galaan. Markaas, toos u soo xidhiidh! Guryo goglan, guryo gogol la'aan ah oo waaweyn ama yaryar waa la hayaa.

S2) Gurigu immisa maqsin weeye? Immisa qol waaye? Kor iyo hoos waa immisa maqsin/qol? Gurigu waa sidee? Fooq, dabaq, Fillo iwm? Gurigu ma biyaano mise waa fillo (villa)? Guriga qiyaastiisu/ballaciisu intee le'eg tahay?
J2) Waa 2 guri oo midkood si fiican loo goglay, looguna talo galay dadka debedaha ka imanaaya ee Dalkii Hooyo dalxiis iwm u tegaaya:
i) Guri 5 qol ah oo ka kooban 4 hurdo oo waaweyn iyo meelo marti, shaqaale iwm loogu talogalay, 1 fadhi oo waasac ah, 1 jiko/madbakh ballaadhan, 2 suuli/musqulo (bathrooms) oo widhwidhaaya nadaafad awgeed, meelo alaabada/cuntada iwm la dhigan karo (store), daarad aad u weyn oo guriga oo dhan ku wareegsan, bersed debedda ah oo la fadhiisto, lagu laydhsado ama lagu qayili karo... albaab weyn (gate/ganjeello) oo baabuurtu ka soo gasho/ka baxdo, meeshii baabuurta ama parking..., ileys ama koronto, biyo joogto ah oo 24ka saacadood socda, qasabadihii biyaha iyo weliba meel taangi biyood la saaro, iwm.
Gurigan weyni wuxuu ku fadhiyaa dhul cabbirkiisu dhan yahay 24 mitir dhinac kasta. Waa 24mitir x 24mitir (ama 24 mitir oo laba jibbaaran!). Waa guri aad u weyn!

ii) Guriga kalena waa 4 qol ama 2 qol ah oo goglan oo sidaas guriga weyn oo kale loo dhisay. Guryuhu kor iyo hoos ma kala laha. Guri kastaa waa siman yahay, biyo, ileys iyo car parkna wuu leeyahay!
Guriga weyni waa 5 qol, guriga kalena 4 maqsin (Guri dhexe) ama 2 qol (Guri yar) weeye. Guryuhu waa fillo (villa) ee fooq, fooqyo ama dabaqado is-dulsaaran ma aha! Gogol Guriga Dhexe (4 maqsin) ama Yar (2 qol) wuu goglan yahay, waxayse ku xidhan tahay gogosha aad rabo!
Gurigan Dhexe/Yar ee 4ta/2da maqasin ahi wuxuu ka kooban yahay 3 hurdo (oo midi suuli u gaar ah leedahay), 1 fadhi, 1 madbakh, 2 suuli iyo meeshii baabuurka ( 2 yar yar ama 1 dhexe).
Haddaba, saddexda maqsin ee hurdadu waa sidan: 1 qol oo hurdo taallo (sariir, alaabteed iwm) iyo 2 maqsin oo kale oo hurdooyin, hurdo/cunto, cuntooyin iwm loo isticmaali karo (1+2 =3).
Maqsinka fadhiga ah fadhi ayaa yaal (fadhi qaaci, TV iwm).
Madbakha, jikada ama kijadu sida reer Galbeedka ayey u dhisan tahay oo waxay leedahay meeshii wax lagu karinaayey iwm oo qurbo-joogga ayaa loogu talogalay.
Labada suulina midna hurdo 1 ayuu ku dhex yaal, midna guriga oo dhan ayuu ka dhexeeyaa.
Sidaas darteed, inta maqsin ee kolba la goglayaa waxay ku xidhan tahay, hadba, inta reerka guriga kireysanayaa uu le'eg yahay!
Cidii rabta, guri ama guryaha waa loo sii diyaarin karaa - waqtiga ay doonayaan inay kireystaan!
Hase yeeshee, waa in waqti hore ama muddo ku habboon (tusaale bil ka hor) ay soo hadlaan si gurigii ay doonayeen aan cid kale looga kireynin ama looga iibinin!! i.e ogeysiis ama 'prior notice' ayaa loo baahan yahay.

Sidoo kale, guriga 'dhexe'/'yar' isaguna waa guri weyn ee magacyadan 'dhexe' iyo 'yar' waxaa loo isticmaalay si labada guri (Weyn iyo Dhexe/Yar) loo kala duwo 'tilmaantooda'- iyadoo kolba la 'tilmaamaayo' inta maqsin ee la kireynaayo, sida Weyn = 5 qol, Dhexe = 4 qol iyo Yar = 2 maqsin.

Fadlan Ogow, Labada guri aad iyo aad ayey isugu dhismo eg yihiin. Waxa keliya ee ay ku kala duwan yihiin waa:
i) Gurina 4 maqsin ama 2 qol ayaa la kireynayaa (Guriga yar iyo Guriga dhexe, sida ay u kala horreeyaan). Maqsinnada/qolalka kale qofka guriga leh/dadka guriga kiraynaya ayey marmar u xidhan yihiin (waa marka 2 qol la kireynaayo e). Ama shaqaale amaba dad kale oo kireystey ayaa kolkol ku jira.
Hase yeeshee, Guriga Dhexe ee 4tiisa qolba imminka waa la kireynayaa oo waa kiro u joog - ama laba reer ha guuleen ama reer qudhi guriga oo dhan ha wada kireysto e!
ii) Guriga kalena (Guriga weyn) waa 5 maqsin oo kulligiis/isagoo idil (gudo iyo debed) ayaa la wada kiraynayaa!

S3) Gurigu xamaam, qubeysi, bashiino lagu qubeysto iwm ma leeyahay?
Gurigu albaab weyn iyo meel baabuur/gaadhigu galo ma leeyahay? Immisa gaadhi baa guriga geli kara/meeqa baabuur ku xeroon kartoo?
J3) Haa, waxyaalo badan ayuu gurigu leeyahay! Gurigu meel lagu maydho/qubeesto iyo suuliyo nadiif ah oo si heer sare ah loo sameeyey ayuu gudaha ku leeyahay.
Meelo baabuurtu gasho (parking spaces) iyo weliba albaabbo waaweyn oo u gaar ah (gates, ganjeellooyin) oo loogu talo galay inay baabuurtu ka soo gasho ayey guryuhu leeyihiin. Inta baabuur ee gurigiiba qaadi karaa waxay ku xidhan tahay baabuurka/baabuurta noocooda!
Guriga Weyni laba baabuur ayuu si wacan u xereyn karaa. Guriga Dhexena baabuurta yar yar 2 ayuu qaadi/xerayn karaa (haddii baabuurta si wacan loo dhigo), kuwa dhexena 1 baabuur ayuu si fiican ugu filan yahay. Reero waaweyn ama xaasas iyo dad baabuur wata ayaa marka horeba guryaha loo dhisay!
Dadkuna albaabbo kale oo u gaar ah ayey guryaha ka soo galaan/baxaan.
Guryahana sida guryaha reer Galbeedka oo kale ayaa loo wada dhisay ilaa kitchen, suuliyo, xamaam, hurdooyin, fadhi, daarad, albaabbo, daaqado... iwm

S4) Jidadka/waddooyinka guriga agagaarkiisa mara ka warran eg Laami, jid cadde, jay, bacaad iwm...?
J4) Gurigani xaafad fiican dhexdeed oo aan jabaq iyo sanqadh toona laheyn ayuu ku yaal. Sidaas darteed, jidad/waddooyin caadi ah ayaa ag mara oo baabuur iwm ay isticmaali karaan. Laamiguna (jid cadde) kama foga ee in yar ayuu u jiraa.
Markaas gurigan si hawl yaraan ah ayaa baabuur loogu soo geli karaa, loogana bixi karaa! Markii la dhisaayey ayaa loogu sii talo galay oo si weyn looga sii fekeray loona sii qorsheeyey!!

S5) Xagee/halkee/meeshee ayuu gurigu ku yaal?
J5) Laba Guri ayaa la kiraynayaa!
i) Guri 4 maqsin ama 2 qol ah oo loogu talo galay qurbo-joogga, dadka dhallinyarada/soolanaha ah (single), xaasaska/reeraha aan carruurta badan wadan iwm. Wuxuu ku yaal xaafadda Tuurta ee dhinaca Galbeed ee magaaalada Burco - Burco Galbeed.
ii) Guri weyn (fillo) oo loogu talo galay xaasaska (families etc), shaqaalaha hay’adaha, reeraha faraha badan ama carruurro badan wata, koox, kooxo ama dad badan oo wada socda iwm. Wuxuu ku yaal xaafadda wacan ee Shacabka Burco!

S6) Gurigu xaafad sidee ah ayuu ku dhexyaal eg bulsho, buuq, qaylo, deggan...?
J6) Xaafadda Shacabka ee guriga weyni ku yaal waxaa ku nool:
Madaxda dawladda sida guddoomiyeyaasha gobolka (badhosaabka), degmada, booliiska, jeelasha, askaraha, maxkamadaha, shaqaalaha dawladda iyo urrurrada kale sida NGOs, hay'adaha caalamaiga ah iyo kuwa dalka...cusbitaalka/dhakhtarka weyn ee Burco, dugsiyada BADANKOODA, guryaha macallimiinta/bareyaasha, jaamacadda Burco, jidadka laamiga ah ee Xamar iyo Berbera, biriijka Burco, xafiisyada dawladda sida Gobolka... iyo waxyaalo kale oo fara badan oo faa'iido weyn u leh xaafadda Shacabka, iyo magaalada Burco guud ahaan, ayey xaafaddani hodan ku tahay.
Sidaas darteed, dad aad iyo aad u wanaagsan oo asluub badan oo aan sanqadh iyo dhibaato kale toona laheyn ayaa xaafaddan deggan oo ka buuxa!
Runtii qof madax ah, shaqo sare haya ama shaqaale fiican, dad muhiim ah, arday edeb leh iwm cid aan aheyni meeshan kuma noola!
Xaafadda Shacabkuna waa meel hawo macaan, biyo joogto ah iyo ileys leh. Gurigana biyaha iyo ileyskuba way ku jiraan.
Sidaas darteed, meesha gurigani ku yaal waa dhul bilicsan oo beeraha khudradaha (kuwa la cuno, cuntada iyo kuwa kaleba), wax-soo-saarka iwm ku fiican oo indhuhuna ay ku doogsadaan!

Guriga kalena, xaafad iyaduna aad u fiican oo dadka debedaha ka yimid iyo qurbo-jooggu ay ku badan yihiin (kuwo dalka dib ugu noqday oo meesha degey ama guryo iwm ka dhistay, kuwo halkaas guryaha ka kireysta markay dalxiis u tagaan, qaar kale oo iyaguna guryo xaafaddaas ku yaal fasax u qabta ama dad meesha deggan booqasho ugu taga iwm) ayaa xaafaddaas ka buuxa!
Dadka kale ee degaanka ah, ee dadkan debedaha ka yimid weheliyaana waa dad la mid ah oo ay isku dhaqan yihiin oo iyaguna fiican, si wacanna ay isu fahmeen!!

S7) Gurigu dhul sidee ah ayuu ka dul dhisan yahay/ku fadhiyaa eg dalcad, tiiro, tuur, godan iwm?
J7) Gurigu dhul fiican oo siman (oo aan laheyn dalcad, tiiro, tuur, buur godan iwm) ayuu ku fadhiyaa! Si habboon oo aad iyo aad u adagna waa loo dhisay (gudo iyo debed, kor iyo hoos, dhulka/seeska iyo dushaba), oo loogu talo galay inuu roob sare, roobab badan, daadad waaweyn, dabaylo xoog leh ama duufaanno laxaad leh iwm si hawl yar uga nabadgalo!
Hindisaha, farsamada iyo dhismaha gurigan waxaa iska kaashaday shirkad wanaagsan oo farsamoyaqaanno heer sare ah leh iyo dadkii guriga lahaa. Si cilmiyeysan ayaa guryaha dhismahooda looga sii fekeray, looguna faro yareystey. Sidaas darteed, guryahani wax baayacmushtar ama ka sii ganacsi loogu talogalay oo si fudud ama si jilicsan oo deg-deg ah loo dhisay toona maaha.
Gebo-gebo, guryuhu waa guryo cusub oo dadkii lahaa si wacan u dhisteen ee maaha guryo wax iin ah leh!
Daadadkii iyo roobaabkii waaweynaa ee ugu dambeeyey ee dhismaha magaalada ama dalka kaleba waxyeelay, guryuhu 100% way ka nabadgaleen oo biyo iyo dabeyli wax yarna may yeelin. Maansha Allaah!!

S8) Gurigu dugsi, iskool (school) wax laga barto ma leeyahay?
J8) Magaaladu dugsiyo badan (hoose, hoose/dhexe, dhexe, sare iwm), Jaamacad iyo mac'hadyo Qur'aanka/cilmiga diinta u gaar ah, kuwo takhasus ah (specialist) iyo kuwo lacag/biribaati ah (private) ayey leedahay! Dugsiyadan badankooduna xaafadda Shacabka ee Gurigan Weyni ku yaal ayey AAD iyo AAD ugu dhow yihiin - uguna badan yihiin!
Sidoo kale, hablo Qur'aanka ka dhiga dugsiyo Qur'aan (sisters) ayaa Guriga dhexe/Guriga yar u dhow oo ku ag nool.
Waxaa kale oo xaafaddan ku yaal dugsiyo tiro badan, gaar ahaan dugsiyo ama kulliyado gaar loo leeyahay (private institutions) oo dad ama shirkado leeyihiin kuwaas oo lagu barto waxbarashooyin fiican iyo tababarro tayo sare leh sida farsamooyin, technology, farsamo-gacmeedyo, xirfado, baabuurta, dhismaha... afafka (international languages) iyo maaddooyin kale oo kala geddisan.

S9) Ileyska, korontada (danabka), biyaha iwm ka warran. Biilka yaa bixinaaya? Qofka guriga ku jira maa dhiibayoo mise kirada guriga ku xisaabsan yihiin?
J9) Gurigu biyo 24ka saac socda iyo ileys (koronto) ayuu leeyahay.
Guryaha biyo iyo koronto ama ileys, labaduba, way ku jiraan oo wax la soo gelinayaa ma jiraan - haba yaraatee. Qasabadihii biyaha oo dhammina way wada xidhiidhsan yihiin. Suuliyada, xamaamka, kitchen iwm biyuhu way ku wada socdaan oo hawl kale uma um baahna ee waa diyaar.
Sidoo kale, guriga 4ta maqsin ahi (Guri Yar/Dhexe) taangi biyood oo biyaha booyadaha lagu shubto ayuu leeyahay. Sidaas darteed, biyo go'a iwm, marna, laga werweri maayo!
Guryahan sida guryaha reer Galbeedka oo kale ayaa loo wada dhisay ilaa kitchen, suuliyo, xamaam, hurdooyin, fadhi, daarad, albaabbo, daaqado... iwm.

Qofka guriga kireystay ayaa biilashiisa oo dhan iyo bixintoodaba ka mas'uul ah. Korontada iyo biyahaba qofka guriga ku jira ayaa iska bixinaaya/dhiibanaaya.
Reerka guriga leh ama dadka guriga ka mas'uulka ahi shaqo kuma laha - haba yaraatee.
Ta kale, gurigu taangi biyood ayuu leeyahay! Halkaas ayaa biyaha lagu shuban karaa qofkii aan rabin inuu 'biil' biyood bixiyo ama uu ka werwero biyo go'a, qasabad biyood oo xumaata iyo riig kolba la bakhtiiyo ama fadhiista iwm.
Qofkii biyo riig ama qasabeed rabaana wuu soo deynsan karaa oo gurigu qasabado iyo wax walba wuu leeyahay.
Ileyskuna guriga wuu ku jiraa oo weliba shirkad gaar ah oo aan dawlad iwm ku xidhneyn ayaa iska leh! Saacadda aad tidhaahdo 'ii soo fura' ama 'iga xidha' (tusaale markaad tegeyso) ayey markiiba ku dhaqaaqayaan - hadal la'aan.
Sidaas darteed, biilasha biyaha, ileyska iwm cidna ku wada hadli meysaan - haba yaraatee. Hase yeeshee, biilasha iyo bixintooda waxaa ka mas'uul ah dadka isticmaala.
Inkastoo ay ku xidhan tahay sida kolba loo sticmaalo, biilka biyuhu wuxuu noqon karaa ilaa $10 bishii amaba ka yar, biilka ileyskuna bishii ~$5 qiyaastii - qofkii is ilaaliyasi ee wacan u isticmaala!

Waxa kale ee intaas soo raacaa waa cunto, gaadiid iwm kuwaas oo ku xidhan sida kolba dadka guriga kireysanaaya ay doonayaan! Xagga suuqa, cunto wanaagsan oo kala nooc nooc ah ayaa hudheellada magaalada Burco laga helaa, qiimuhuna aad ayuu u jaban jaban yahay!
Qofkii ama ciddiise cunto karin, guri hagaajin, dhar maydhis, sariiro gogol, guri nadiifin iwm rabta ama codsata, shaqaale iyaguna jaban ayaa loo qeybin karaa.

Waxaa timi xagga isticmaalka gaadiidka ee magaalada Burco.
Baabuur (nooc kasta) iyo gaadiid kala geddisan ayaa magaalada laga soo kireystaa, kiradooduna way u jaban tahay. Had iyo goorna waa la helaa. $5 ayaa magaalada ku geyn kara kaana soo celin kara ama dhowr meelood aad isugu soo mari kartaa. $10 ayaa maalin ama habeen dhan maagalada kugu soo wareejin kara - kolba waa baabuurka, gaadhiga ama gaadiidka aad isticmaasho!
Waxaa kale oo magaalada laga heli kararaa baabuur+darawal (Chauffeur-driven car hire) diyaar ah oo qurux badan oo loogu talo galay hay'adaha iwm in laga kireeyo.
Sidoo kale, xafiisyo ama shirkado yar yar iyo dad gaar ah oo baabuurta laga soo kireysto ayaa jira.

Hase yeeshee, guriga yar (2 maqsin/qol) waa laga heshiin karaa sida loo bixinaayo. Sababtuna waxay tahay, dad ayaa marmar gurigan ku nool ama kiro ugu jira oo ileyska, biyaha iyo wax walba iyagu aqalkan soo geliyey. Biilashana bixiya! Sidaas darteed, waxay ku xidhan tahay inta kiro ah ee qofku bixiyo iyo siduu u bixiyo! Kiradana iska bixi, biilashana qayb bixi. Ama kiro uun bixi, biilashana dadka guriga ka mas'uulka ah ama kirada ugu jiraa ha isu qabeen! War cad, sow maaha?

Guriga weyn, dadka kireystay ayaa biilashoodana iska bixinaaya! Cid biil iwm la qaybsata ama ileyska iyo biyaha la isticmaashaa ma jirto waayo gurigan oo dhan keligood ayaa ku nool - gudo iyo debed!!

S10) Gurigu bannaan, barxad, bashiinad?, garoon lagu ciyaari karo ma leeyahay?
J10) Haa. Gurigu gidaar/deyr (gate) weyn oo ku wareegsan iyo daarad ballaadhan oo gudaha ah ayuu leeyahay. Markaas, carruurtu aqalka gudihiisa (inside the gate) iyo kadinkiisaba/irriddiisaba way ku cayaari kartaa. Guriga debeddiisana way u bixi karaan oo goobaha bannaan ama garoonada xaafadda dhexdeeda ah ayey kubbad (banooni iwm) ay ku dheeli karaan!
Sidoo kale, goobaha waxbarashada, maamulka dawladda... beeraha/dhul-beereedka, khudradda/doogga iwm, xoolaha/daaqa, dhismeyaasha fiican iyo deegaanka xaafadda ayey carruurta iyo ciddii dalxiis ama minjo-baxsi u baahani soo daawan karaan!

S11) Guriga ma la kiraynayaa mise waa iib? Guriga ma kireeyneysiin misa waa gadeeysiin/la gadaa? Guriga iibka ah waa imisa doolaar?
J11) Guryaha halkan lagu xayeysiiyey kiro iyo iib ayey isugu jiraan! Sidaas darteed, waxaa la hayaa aqallo qurux badan oo kiro ama iib u diyaar ah.
Gurigan shirkad wanaagsan oo dhismaha ku xeeldheer iyo dadka guriga leh ayaa wadajir u hindisey oo farshaxankiisa iyo dhismihiisaba iska kaashaday. Sidaas awgeed, si adag ayaa loo dhisay. Waxaa aqalkan loo dhisay oo loo farsameeyey sida dhismaha guryaha debedda oo kale, tusaale, jiko (madbakh) weyn oo caalami ah, suuliyada lagu fadhiisto ee reer Galbeedka/Yurub, qasabado socda (water taps), qubeysooyin (2 showers), fadhi ballaadhan, marmarka guriga la dhigay ee meel kasta lagu xardhay, naqshadda xamaamka ama meelaha qubeyska (bathrooms), rinjiga gidaarada/guriga, daaqadaha/albaabada guriga... irridda/kadinka (gate) baabuurku ka soo galo, meel baabuurka la dhigo (parking), daarad waasac ah iwm!
Sidaas awgeed, gurigani wuxuu ku fiican yahay dadka qurbo-joogga ah. Dhismihiisa oo dhan si gaar ah ayaa loo sii hindisey, loona qorsheeyey. Waxaana loogu talogalay dadka qurbo-joogga ah ee raba inay ku noolaadaan guryaha qurbaha oo kale - oo Dalkii Hooyo ka dhisan!

Haddii aad hayso su'aal guri iib ah iyo qiimahiisa ku saabsan, jawaabtu halkan ayey ku dhan tahay ee, fadlan, si fiican u akhriso! Waa qoraal yara dheer, hase yeeshee, waa hadal muhiim oo si buuxda uga jawaabaaya su'aal adag!!
Marka hore, qiyaastii $25 kun - $30 kun. Waxayse ku xidhan tahay guriga aad dooneyso, qiimaha guryaha ee maanta iwm. Hase yeeshee, qiimaha runta ahi wuu ka badan karaa (waayo qiimaha guryaha iyo wax waliba kor ayey maalin walba u sii socdaan), la mid noqon karaa amaba ka yara yaraan karaa (inkastoo aanay jirin wax qiimahoodu hoos u dhacaa, waqtiga busaaradda, marka aan suuq jirin, xilliyada xunxun iwm mooyaane). Sidaas darteed, qiimaha rasmiga ahi suuqa ayuu, mar walba, ku xidhan yahay ee cid tiro go'an ku sheegi kartaa ma jirto - qofka guriga iibinaaya iyo ka iibsanaayana ku daroo!
Qiimaha gurigan lagu iibinayaana waa qiime macquul ah oo ka kooban raasamaalkii guriga (qiimihii iyo kharashyadii jagada/dhulka, lacagtii dhismaha guriga iwm), hawlihii dambe ee guriga lagu sii kordhiyey ama lagu habeeyey sida dib-u-hagaajin, qurxin iwm iyo qiime-korodhka guud ee guryaha (inflation).
Hadal iyo dhammaan, gurigan waxaa lagu iibinayaa qiimaha uu maanta Burco ka joogo ama guri la mid ah oo tayo sare leh Burco lagaga dhisi karo (shirkad farsamada dhismaha aqoon sare u leh ama farsamoyaqaanno xirfad wacan leh).
Qiyaas ahaan, guri noocan oo kale ah waxaa lagu qiimeeyaa inta dhaxeysa $25 kun - $30 kun (inkastoo qiimaha guryaha, jagooyinka/dhulka, qalabka dhismaha, lacagta shaqaalaha... iwm ay maalin walba is beddelayaan, siina kordhayaan). Sidaas darteed, qiimaha guryuhu waxay ku saleysan yihiin kolba waxay suuqa guryaha ka joogaan ama guryo la mid ah maanta lagu dhisi karo! i.e wax qiimo go'an loo goyn karo maaha - qiyaas mooyaane - ee suuqa ayaa xukuma!!

Guryahana dillaaliin qiimaha guryaha iwm la socota ayaa loo dirtaa oo dadka u kala iibisa! Guryaha habkaas ayaa lagu kala iibsada ama la isku diidaa. Arrinka oo dhammina waa wax hawl yar oo caddaan ah. Iibiyaha iyo iibsaduhu toona uma baahna inay wax ka ogaadaan, wada hadlaan ama hawshoodaan waayo si xalaal ah ayaa wax loo kala iibsanayaa ama la isu baayacayaa.
Hadalkii oo kooban, qiimaha gurigii wuxuu ku saleysan yahay qiimaha uu maanta suuqa guryaha ka joogo ama guri la mid ah maanta lagu dhisi karo. Qiimahaas suuqa ee guriga loo dhaafi waayo ayuu iibiyuhu wax ku iibinayaa oo aanu ka badin karin, iibsaduhuna qiimahaas ayuu wax ku iibsanayaa - ama ku diidayaa. War cad sow maaha?
Midda kale, guriga marka hore waa la kireysan karaa, kaddibna qofkii ama reerkii jeclaada waa laga iibin karaa! Tani waxay kuu suurtogelineysaa inaad gurigii muddo ku sii noolaato oo si walba aad guriga isaga eegto iyo lacagtii guriga lagu iibsan lahaa oo aad keydsato - iyadoon weliba gurigiina cid kale laga kireyneynin amaba laga iibineynin. Dhinaca kale, marka guriga qof ama cid kale ku jirto si hawl yar looguma dul iibin karo - iyadoo laga heshiiyo mooyaane!

Aqalkani waa fillo (villa) qurux iyo qaayo leh oo ka kooban qolal waaweyn: 3 hurdo oo waasac ah iyo maqsin kale oo hurdo 4aad ama qol martida ama shaqaalaha iwm seexdaan, 1 fadhi oo ballaadhan, 1 jiko/madbakh weyn, 2 suuli/xamaam (bathrooms) oo nadiif ah, meel cuntada/alaabada iwm la dhigto (store), daarad weyn, albaab weyn (ganjeello) oo baabuurta iyo dadka loogu talogalay..., taangiga biyaha, qasabadaha biyaha, ileys iyo waxyaalo kale oo muhiim ah.
Xagga farshaxanka, guriga oo idil (debed iyo gudo, kor iyo hoos) iyo qolalkiisa oo dhan (fadhi, hurdooyin, madbakh, suuliyo/qubeysooyin...) sida guryaha qurbaha oo kale ayaa loo wada dhisay, loona naqshadeeyey.
Sidaas darteed, dadka qurbo-joogga ahi hawl yaraan ayey gurigan ugu noolaan karaan, adeeggiisa iyo qalabkiisaba si fudud ayey u wada isticmaali karaan.
Aqalkani wuu dhammeystiran yahay oo wax laga beddelo ama alaab lagu kordhiyo midna uma baahna - haba yaraatee! Gurigani kiro iyo iib labadaba diyaar ayuu u yahay!!

Ugu dambeyn, qofkii doonaaya inuu Burco guri ka dhisto ama guri dhisan ka iibsado (sida dadka badankiisu sameeyo) waxaa lagu xidiidhin karaa dad fiican oo guryaha iibiya. Waa dilaallo aammin ah ama shirkado guryaha ka ganacsada oo xafiisyo leh.
Markaas, haddii aad guri/guryo iib ah rabto ama guryahan lagaa hor iibsado/hor kireysto, waxaa laguu tilmaami karaa habka iyo meelaha aad guryo kale ka heli karto sida dillaalo, xafiisyo iyo shirkado guryaha, dhulka iwm iibiya ama kireeya oo magaalada Burco deggan.

S12) Dhul bannaan ama jago iib ah iyaga ma heysaan/ma iibineysaan? Qiimaha jagooyinka ama dhulalka bannaan ee Burco waa immisa?
J12) Haa. Waxaa la iibinayaa dhulal bannaan iyo jagooyin ku yaal xaafado wanaagsan oo magaalada Burco dhexdeeda ah!

Dhulalkan iyo jagooyinkan la iibinayaa waa:
i) Jago 2 (laba) baloodh ah kuna dhegsan Guri Weyn (Fillo) oo isaguna kiro/iib ah kuna yaal Shacabka Burco. Gurigan cusub laftiisa si wacan ayaa loo dhisay, dhowaanna waa la sii hagaajiyey oo la qurxiyey!

Sidaas darteed, qofkii dhulka iyo gurigan wada iibsadaa wuxuu fursad fiican u helayaa inuu jagada iyo gurigan dhisan kolba sida uu doono uu isugu dhiso ama u kala dhisto! Tusaale ahaan:
- Inuu jagada iyo guriga dhisan isu furo oo gurigii hore weyneeyo.
- Inuu guri kale oo gooni ah jagada ka dhisto.
- Inuu guri 2aad jagada ka dhisto, kaddibna labada guri dhexda isaga furo/faruuro ama isku wada daro.
- Inuu jagada badhna guriga hore ku kordhiyo. Badhka hadhayna guri/dhismo kale ka dhiso...
-- iyo siyaabo kale oo BADAN! Si kastaaba u toosan!

Jagada 2da baloodh ahina waxay ku taal xaafadda wanaagsan ee Shacabka Burco. Shacabku waa meelaha xaafadaha Burco oo dhan ugu fiican - xag kasta! Waa degaankii hore ee Ingiriiska, hoyga iyo xarumaha dawladaha Soomaaliya (kuwo hore ilaa ta maanta), hay’adaha ajnebiga ah oo idil iyo kuwa Burco ama dalka oo dhan. Waa meesha 'xafiisyada' iyo 'maamullada' kala geddisan ee Gobolka Togdheer iyo degmooyinkiisa/degaannada hoos yimaadda oo dhammi ay ku yaallaan ama laga xukumo - ilaa waxbarasho, caddaalad, maaliyad, maamul dawladeed, hay’ado caalami/samofal… wax kasta!! Arrintaas darteed, waxaa kale oo xaafaddan lagu magacaabaa ‘Gobolka’, ‘Maxkamadaha’, guryaha Badhosaabka… iwm waayo >i>hay’adaas oo idil iyo kuwo kale oo tiro badan ayaa xaafaddaas saldhigyadoodu yihiin.

Xaafaddan Shacabka ganacsi wanaagsan ayaa laga furan karaa, beerahana aad iyo aad ayey ugu habboon tahay oo khudradaha iwm Burco intooda badan degaankan ayaa laga beeraa waayo biyo joogto ah oo 24ka saac ah iyo carro hodan ah ayey leedahay – arrintaas oo ah sababtii ilaa Ingiriis ilaa maanta uu maamul kasta, hay’ad ama ganacsi kastaa ay halkaas u degaan!
Biyo, beero, khudrad, midho iwm, riigag biyood, hudheello sida ‘Jungle’, ‘Titanic’, ‘Shamaxle’ … wershedo waaweyn, Jaamacadda Burco, Dugsiga Sare ee Sheekh Bashiir oo ilaa 1950s soo jirey… Jeelka, xerooyinkii ciidamada ama hay'adaha nabadgelyada iyo arrimaha gudaha… Guryaha Martida (i.e wefti iwm), xarumaha Guddoomiyaha Gobolka Togdheer/maamulka Degmada Burco, xarumaha hay’adaha ajnebiga iyo kuwa dalka… Cubitaalka weyn ee Burco … iyo waxyaabo kale oo tiro badan oo aan halkan lagu soo koobi karin!!!

ii) Dhul weyn oo bannaan oo 8 (siddeed) baloodh ah oo ku yaal xaafad Burco ah. Waa jago aad u WEYN qofkii iibsadaana wuxuu u madaxbannaan yahay inuu wixii uu doono ka dhiso sida guryo kala noocnooc ah, meherado kala duwan, xarun/gole, beer (khudrad/cunto?, xoolo iwm), isku-jir guryo iyo meherado ama dhismoyaal kale isugu dhafan iwm.
Jagadan waa la hagaajiyey oo sees adag (solid foundation) loo yeelay. In la dhisto ayey diyaar u tahay!

Dhulka 8da baloodh ahi wuxuu ku yaal Burco Galbeed ama xaafadda Tuurta. Xaafaddan waxaa kale oo loo yaqaan ama la odhan jirey Jarmalka oo loogu magac daray Dugsiga Farsamada Gacanta ee Burco (Burao Technical Institute) ee Jarmalku dhisay ama maamuli jiray. Waxaa kale oo degaankan u dhow, mararka qaarna loogu yeedhaa, xaafadda Dhallinta ama Dhallinyarada taas oo looga jeedo xaruntii hore ee carruurta Agoomaha ama Dhallinta oo iyaduna xaafaddan u dhow.

Sidoo kale, xaafadda Tuurtu meherado ganacsi ayey ku habboon tahay...

Waxaa timi qiimaha jagooyinka ama dhulalka.
Sida guryaha oo kale,qiimuhu wuxuu ku xidhan yahay hadba jagada ama jagooyinka aad dooneyso iyo meesha ay magaalada kaga yaallaan. Haddaba, qiimaha runta ahi waxaa weeye qiimaha ay jagooyinku maanta Burco ka joogaan. Taas oo macnaheedu yahay qiimaha rasmiga ahi suuqa ayuu, mar walba, ku xidhan yahay ee sixir go'an oo cidi goyn karto ama ‘waa intaas’ la odhan karaa ma jiro!
Hadalkii oo kooban, jagooyinkan waxaa lagu iibinayaa qiimaha ay maanta suuqa Burco ama seyladda jagooyinka ka joogaan ee jago/jagooyin la mid ah lagu baayaco ama lagu kala iibsan karo.
Sideedaba, dillaaliin qiimaha jagooyinka, guryaha iwm la socota ayaa la dirtaa si ay dadka wax ugu kala iibiyaan. Markaas, iibsiga jagooyin ama guryo sidaas ayuu u hawl yar yahay oo iibiyaha iyo iibsaduhu toona uma baahna inay is arkaan ama hawshoodaan. Si cad ayaa qiimihii ay wax joogeen (jago, guri imw) la isugu baayacayaa oo wax lagu kala iibsadaa ama lagu kala tegaa!
Sidaas awgeed, waa suq xor iyo xalaal ah oo aan cidna la dhici karin cidna la baqsi karin.

Hadal iyo dhammaan, qiimaha jagooyinku wuxuu ku saleysan yahay qiimaha maanta ee jagooyinka Burco seyladda jagooyinka ka joogaan. Sida qiimahaas lagu ogaan karaana waa iyadoo jagooyinka la ‘baayaco’ oo dillaaliin iwm loo diro! Sidaas ayaa iibiyaha iyo iibsaduhuna wax ku kala iibsan karaan.
Waxaan u maleynayaa waa war cad?

Faah-faahin dheeraad ah oo ku saabsan xaafadaha ay jagooyinku ku yaallaan, fadlan, dib u akhriso su’aasha S6) Gurigu xaafad sidee ah ayuu ku dhexyaal eg bulsho, buuq/qaylo, deggan...sanqadh yar? iyo jawaabteeda waayo jagooyinku labadaa guri ayey u dhow yihiin; Jago 8 baloodh ah/Guri Yar ama Guri Dhexe iyo jago 2 baloodh ah/Guri Weyn ama Villa siday isu xigaan ayey isugu xaafad yihiin!

Haddii aad Burco joogto ama cidi kuu joogto, dhulalka/jagooyinka iyo guryahaba waa laguu soo tilmaami karaa si laguugu soo eego!

S13) Guryaha intee lagu dhisaa Burco? Guri Weyn maxaa ku dhiseysaan?
J13) Qiimaha guryaha lagu dhisaa waxay ku xidhan tahay waxyaalo faro badan oo ay ka mid yihiin: guriga aad rabtaa intuu le'eg yahay, dhulka aad haysato ee aad dhisaneyso iyo kolba meesha qiimaha qalabka dhismaha, mushaharka shaqaalaha iwm ay marayaan. Sidaas darteed, sixir go'ani ma jiro!
Hase yeeshee, shirkado waaweyn iyo dad guryaha dhisa ayaa jira oo aad qiimaha iwm kala xidhiidhi karto ama lagugu xidhi karaa - haddii aad guri dhisaneyso!
Ta kale, sida aad xayeysiinta ka akhrisan karto, guryo dhisan oo kiro ama iib ah iyo dhulal/jagooyin ayuun baa halkan lagu xayeysiiyey ee annagu shirkad guryaha dhista ma nihin! (Laga yaabaa inaannu aayaha dambe guryaha dhisno. Haddiise aannu go'aansanno, halkan ayaannu ku soo xayeysiin doonnaa. Insha Allah).

S14) Magaalada Burco waa xaggee? Halkee ayey ku taal? Hargeysa intee ayey u jirtaa?
J14) Burco waxay ku taal jid caddaha weyn ama laamiga dalka ugu dheer ee xidhiidhiya caasimadda Hargeysa (galbeed) iyo magaalo-madaxdii hore ee Xamar (Koonfur)!
Qiyaas ahaan, Burco waxay Hargeysa u jirtaa ilaa 230 kiiloomitir (km) ama ~143 mayl (mile).
Burco iyo Hargeysa waxaa u dhexeeya magaalada qaddiimiga ah ee Oodweyne/degaanka ballaadhan ee Daad Madheedh oo Burco iyo Hargeysa u jira 60km (~37 miles) iyo 170km (~143 miles), siday u kala horreeyaan.
Taariikda magaalada Oodweyne oo kooban; http://www.oodweynenews.com/display_page.php?articleid=11655.
Burco waa caasimadda 2aad ee dalka waana magaalo da' weyn oo taariikh dheer, maamuus sare iyo magac fiican ku leh dalka iyo adduunka kaleba. Waa magaalo 'guun' ah oo ka tilmaaman magaalooyinka dhulkeenna ku yaal oo idil, gaar ahaan, dhinacyada ganacsiga, bulshonnimo, ciyaaraha, dhaqaalaha, hiddaha iyo dhaqanka, suugaanta... halgannadii gobannimodoonka ee dhulkeenna ka dhacay oo dhan!
Weligeed ayey Burco xarun dhaqaale, magaalo ganacsi iyo goob siyaasadeed oo taariikh weyn leh aheyd - ilaa waagii ilbaxnimooyinkii hore ee dunida, waqtigii gumeysteyaasha reer Yurub, xilligii dawladihii hore oo idil iyo ilaa maanta.

Baayacmushtar qoto dheer oo soo-jireen ahaa awgeed, Burco waa 'seyladdii' ganacsi ee uu ku baxay gabaygii caanka ahaa ee Iibsi Lacageed iyo maansooyin ama murtiyo kale oo arrintan tilmaamaaya.

Sidaas darteed, Burco waa magaalo magac weyn oo aad iyo aad u bilic badan, nadiif ah (had iyo goor) oo weliba cimilo wanaagsan, biyo macaan oo hodan ah iyo dhul xariir ah oo siman leh.
Tusaale ahaan, Burco ma laha dalcado baabuurtu dib uga soo siibato/degto, tiirooyin aan dadku kori karin ama dhagxaan lagu kufo, tuuro ama buuro aan biyaha, ileyska iwm aanay gaadheynin amaba gaadiidku dhibsado oo aanu u bixin, godanno biyaha roobabka/dacda iwm ay fadhiistaan oo dadku ku dhaco ama qashinka iyo qudhunka magaalada lagu qubo... daadad ama dooxyo buux dhaafa oo dad iwm qaata, magaalada kala xidha, gaadiidkuna ka bixi kari waayo amaba waxyeello kale geysta, biriij xalis ah oo dadka, gaadiidku iyo xayawaanku ka dhaco... dad xad dhaaf ah (overcrowding) iyo dembiyada ama dhaqan-xumooyinka ka dhasha sida is-miidaamin iyo qaraxyo dadka masaakiinta ah lala beegsado... sixir-barar dhinac kasta ah, dhibaatooyin nololeed oo joogto ah, siyaasad ama qalalaase kale iwm... cimilo xun oo marna qabow xoog leh ah, marna kuleyl xad-dhaaf ah, iwm.
Intaas waxaa u sii dheer, Burco waa deegaan dalsan ah oo ballaadhan oo daaqsinka xoolaha, ugaadha/duur-joogta, beeraha iwm ku habboon! Iyo weliba hawo wanaagsan oo aan magaalooyinka kale laga helin.

Burco waxay leedahay dhismeyaal casri ah oo qurux badan, waddooyin waaweyn, laami ama jid caddeyaal dhaadheer (Berbera, Xamar/bari...Hargeysa), jidad halbowleyaal ah (oo dalka intiisa kale ku xidha), dariiqyo ballaadhan, biriishyo casri ah oo waaweyn, madaar (airport) caalami ah... goobo waxbarasho jaban iyo tacliin/tababarro tayo sare leh, dugsiyo Qur'aan, caafimaad fiican sida cusbitaallo badan oo kala geddisan iyo dhakhtarro tiro badan... dad wanaagsan oo il-magaalo iyo il-miyi ah oo horumarka jecel, iskoodna-wax-u-qabsada, suuqyo badan oo waasac ah oo badankoodu xaafadaha ku dhex yaallaan.

Magaaladu waxay ku taal xuddunta iyo wadnaha dalka (badhtama) iyadoo ah isgoyska (cross roads) kulmiya Woqooyi (xeebta Badda Cas iyo dekedda caalamiga ah ee Berbera), Bari (xeebaha dhereran ee Sanaag ilaa Boosaaso...), Koonfur (ilaa Xamar iyo wixii ka sii shisheeya), Galbeed (caasimadda Hargeysa ilaa Jabuuti) iyo Hawd (miyiga baaxadda weyn ee Gobolka Togdheer iyo degaanka Oodweyne iwm ilaa dalalka Itoobiya iyo Kiiniya)!
Sidaas darteed, Burco waxay xidhiidh wanaagsan oo ganacsi la leedahay (weligeedna la lahaan jirtey) magaalooyinka iyo tuulooyinka dalka oo idil! Taas oo keentay in magaaladu isu beddesho xarun ganacsi oo ku caan ah wershedo casri ah sida biyaha (3), hilibka (1), hargaha iyo saamaha (1), saabuunta (2) iyo kuwo kaleba! Maalin walba wershedo ama dhismeyaal cusub ayaa la hindisayaa ama la dhisayaa!

Ugu dambeyn, Burco waa nolol magaalo iyo nolol miyi oo isku dhafan!
Xagga miyiga iyo noloshiisa, magaaladu waxay hodan ku tahay kheyraadka xoolaha nool (sida caanaha, subagga, cadka/muqumad, hargaha/saamaha iwm) iyo kheyraadka kala geddisan ee dhulka iyo dhirta laga helo.
Xagga magaalada iyo dhaqaaleheeda, waxyaalo/walaxyo tiro badan ayaa daafaha dalka iyo dunida kale laga soo daldalaa oo Burco loo soo dhoofiyaa sida cunto, dhar, qalabyo iyo alaabooyin kala geddisan!

Sidoo kale, waxay Burco hodan ku tahay biyo macaan (maaxda dooxa Togdheer iyo ceelasha), riigag biyo oo dhowr ah, khudrad, dhul dabiici ah oo xoolo/xayawaan/dhir iwm leh oo daawasho ama dalxiis ku habboon, seyladda xoolaha nool (adhiga, geela iyo lo'da) ee dalka ugu weyn, ganacsi joogto ah, nabadgelyo fiican... iyo nolol wanaagsan/maceeshad jaban oo dadka danyarta ah, xaasleyda iwm iyo cid walba u wacan!
Shebekadda Togdheer News ayaa lagu daabacaa qiimaha cuntada (raashinka), alaabta dhismaha, shidaalka iwm ee magaalada Burco. Eeg qoraalka cinwaankiisu yahay Todobaadka iyo Suuqyada Ganacsiga Burco si aad u akhrisato. Gebo-gebo: Burco waa meel aan magaalo kale iyo miyi midna lagu doorsan karin!!

S15) Lacagta guryaha sidee loo bixin karaa? eg Mar keliya, Dhowr sano gudahood, hab dhowr jeer ah, mortgage, hagbad, hafto, naqad, cash iwm?
J15) Jawaab x2!
i) Kirooyinka waxaa loo bixin karaa sida caadiga ah ee kirooyinka guryaha kale iwm loo bixiyo.
Muddoda bisha waxaa laga xisaabiyaa maalinta maalinteeda! Tusaale, haddii aad bil 1deeda guriga soo gasho, bisha xigta/dambe/soo socota 1deeda ayaa muddo bil ahi kuugu buuxdaa! Kiradana sidaas oo kale ayaa waqtiga waqtigiisa kale looga soo xisaabiyaa, sida 1da bisha 1aad, 1da bisha 2aad, 1da bisha 2aad iwm - ama kolba maalinta guriga la galo maalinteeda kale bil walba! Badanaa, kirada hore ayaa loo sii bixiyaa - haddii aan si kale lagu heshiinnin!

ii) Lacagta iibkana hal mar ayaa la wada bixiyaa marka wax la kala iibsado, sababtoo ah:
a) Sida alaabooyinka iyo badeecooyinka kale, guryaha qiimahoodu wuxuu noqon doono sannad, laba ama 3 sano kaddib si fiican looma qiyaasi karo! Qiime sugan oo wax lagu kala iibsan karo lama hayo. La garanaayo. Lamana sii saadaalin karo! Sidaas darteed ayaa, had iyo jeer, sixirka maalintaas ee suuqa iyo seyladda wax loogu kala iibsadaa.
b) Ta kale, guryaha lacagtooda muddo gudahood laguma bixin karo waayo arrintani mortgage ayey keeneysaa! Taas oo macnaheedu yahay in 'korodh' (interest) la bixiyo sida bangiyada iwm. Korodhkuna waa xaaraan (ribo) oo lama qaadan karo!
c) Haddii qiimaha maanta wax ka yara badan guri ama guryaha lagu iibiyo dadka iibsanayaa waxay moodayaan in la dhacaayo! i.e qiime-korodhka 3 sano ah ee soo socda dadku arki maayaan! Qiime-dhaca ku imanaaya lacagta lagu leeyahayna si hawl yar uma fahmi karaan!
d) Ugu dambeyn, dadka guryahan iibinayaa shirkad, koox ama dad guryaha ganacsi u dhista oo faa'iido dulsaara, kaddibna mortgage, hagbad, hafto iwm wax ku iibin kara maaha. Waa dad dhowr guri iyo jagooyin ama dhulal ay iyagu iska leeyihiin iibinaaya. Lacagtoodana imminka ayey u baahan yihiin inay ku muraadsadaan.
Arrimahaas kor ku xusan iyo kuwo kale oo badan awgeed, lacagta iibka guryahana sidaas ayaa lagu bixiyaa. Hase yeeshee, qofkii raba inuu qaab kale wax ku bixiyo ama ku iibsado, tusaale jagooyin, dhul ama hanti kale sida baabuur iwm, waa laga wada hadli karaa!

S16) Sidee ayaan idiin la soo xidhiidhaa/xidhiidhi karaa? Qofka guriga kiraynaya, dadka guriga leh sidee loo heli karaa?
J15) Dadka guriga kiraynayaa ee halkan ku xayeysiistay Burco ayey deggan yihiin oo ay ku nool yihiin! Hase yeeshee, dadka Qurbo-joogga ah ee dalka debeddiisa ku nool habka, kirada iyo wax kasta waa loo hawl yareeyey! Waxayna la soo xidhiidhi karaan e-mailkan, jamsah@supanet.com. (Fadlan, soo hadal inta aanad dhoofin!)
Dadka Dibedaha: Fadlan, la soo xidhiidh e-mailkan jamsah@supanet.com, ama kolba sidii kale ee qofka soo xidhiidhaya u hawl yar, u kharash yar ama u dhakhso badan! (Fadlan, soo hadal inta aanad dhoofin!)
Dibedaha/Abroad/Qurbo-Joog iwm: waxay farriin u soo diri karaan e-mailkanjamsah@supanet.com.

Burco: Waxaa lala xidhiidhi karaa dadka guriga leh 00252 24488104.
Ama e-mailkan jamsah@supanet.com farriin ugu soo dir.
Cabdi Kurumbe 4315992 (Burco gudaheeda) ama 00252 24315992. Iyo Aadan Ismaaciil 4437048 (Burco gudaheeda) ama 00252 24437048 oo laga heli karo farmasiga uu Cabdi Aw Daahir fadhiisto. Haddii kale, e-mailka jamsah@supanet.com, kolba sidii qofka soo xidhiidhaya u hawl yar, u kharash yar ama u dhakhso badan!

Haddii aanad Burco la xidhiidhi karin, fadlan, farriintaada e-mailkan, jamsah@supanet.com, u soo dir inta aanad dhoofin si farriintaadu hore noogu soo gaadho!

Fadlan, daabac boggan (iyo boggagga kale ee aad u baahan tahay) si aad tixraax ugu heysato, tusaale, xagga xidhiidhka, cidda lala xidhiidhi karo iwm. Sidoo kale, boggan iyo boggagga kaleba meel ayaa lagu keydsan karaa ama cid kale loo sii gudbin karaa si ay u akhristaan.

Markaad Burco tagtona reerka guriga leh ama dadka guriga kiraynaya/iibinaaya? oo furayaashii kuula diyaar ah, gurigiina kuu sii diyaariyey ayaad Burco kula kulmi doontaa, Insha Allaah.
Hase yeeshee, marka hore (gaar ahaan, haddii aanad Burco ama Dalkii Hooyo gudihiisa joogin) waa in aad e-mailkan, jamsah@supanet.com, la soo xidhiidho ama aad soo hadasho (kolba sidii kuu hawl yar, kuu dhakhso badan ama kuu kharash yar) si arrimo badan sida kirada guriga, goorta aad tegeyso (exact date, please), guriga aad rabto, inta qof ee aad tihiin, haddii carruur, xaas iwm ay kula socdaan... muddoda aad joogeyso iwm iyo waxyaalo kale oo badan aad u sii dhammeyso. Amaba si aan, hortaa, guriga dad kale looga kireynin ama looga iibinin! Guryuhu jadwal adag ayey leeyihiin - lacagta jaban ee lagu kireynayaayo awgeed! Markaas, qof waliba waa inuu 'booking' sii sameysto, si guriga uu rabo loogu sii hayo. Dad guryo kiro ah ama iib ah doonaaya ayaa meel walba nagala soo xidhiidha, kaddibna siday dadku u soo kala horreeyaan ayaa guryaha looga kireeyaa.
Sidoo kale, dillaalliin iyo dad kale ayaa guryaha suuqa ugu jirta, guryahana waa la xayeysiiyey. Sidaas awgeed, waa muhiim in qofkii ama ciddii guryahan kireysaneysaa ay ogeysiis sii bixiso kaddibna booking sameysato. Haddii kale, gurigii looma heyn karo ee qof kasta oo kale oo guri kiro ah doonaaya ayaa laga kireyn karaa!

Gurigan waxaa leh dad xalaal cun. Sidaas darteed, ayaa guryahan kiro jaban loogu kireynayaa. Reerkii iyo ciddii kale ee guryahan kireysata ama iibsatana waxaannu ugu soo duceyneynaa "Gurigii Lagu Nastee, Lagu Negaado" Ilaahay ha idiinka dhigo.
Waa beyd fiican oo beled wacan ku yaal ee bashbash, barwaaqo iyo nabadgelyo badan ku noolaada! Aamiin.

Fadlan, ogow, biilasha sida biyaha, ileyska/korontada iwm kuma jiraan kirada guryaha.
Qofka ama dadka guriga ku jira ayaa ka mas'uul ah biilasha ay isticmaalaan oo idil iyo bixintooda.
Reerka guriga leh ama dadka guriga ka mas'uulka ahi shaqo kuma laha - haba yaraatee.
Fadlan, si fiican u akhriso su'aaha biilasha ku saabsan ee hoos ku qoran iyo jawabteeda sida buuxda loo faah-faahiyey!
S9) Ileyska, korontada (danabka), biyaha iwm ka warran. Biilka yaa bixinaaya? Qofka guriga ku jira maa dhiibayoo mise kirada guriga ku xisaabsan yihiin?

Sx) Faah-faahin intaas ka badan ama arrin Su'aalahan/Jawaabahan ka baxsan?
Fadlan, soo xidhiidh, si su'aalahaaga lagaaga soo jawaabo!!
E-mailku waa: jamsah@supanet.com.
Tilifoon Burco: Dadka guriga leh 00252 24488104. Ama farriintaada ugu soo dir e-mailkan jamsah@supanet.com
Tilifoon Burco: 4315992 ama 00252 24315992 (Cabdi Kurumbe).
Tilifoon Burco: 4437048 ama 00252 24437048 (Aadan Ismaaciil).
Dadka Dibedaha, Qurbo-joogga iwm: Fadlan, la soo xidhiidh e-mailkan jamsah@supanet.com
(kolba sidii kuugu fudud, kuu kharash yar ama kuugu dhakhso badan!)
(Fadlan, soo hadal inta aanad dhoofin!)